وسايل و پوشاك لازم براي يك برنامه كوهنوردي

الف ـ پوشاك و وسايل انفرادي

1- كفش سبك راهپيمايي

2- كفش نيمه سنگين كوهپيمايي

3- جوراب كوهنوردي

4- شلواركوهنوردي

5- پيراهن و پوليور كوهنوردي

6- پيراهن و شلوار گرمكن

7- انواع دستكش كوهنوردي

8- انواع عينك كوهنوردي

9- انواع گتر كوهنوردي

10- شنل باران

11- كاپش وشلوار بادگير

12- كت پر يا ويسكوز يك پوش

13- انواع كوله پشتي

14- كيسه خواب پر يا ويسكوز يك پوش

15- زيرانداز (اسفنجي يا بادي)

16- انواع كلاه كوهنوردي

17- يخ شكن

18- چراغ قوه (دستي يا پيشاني با قوه و لامپ اضافه)

19- قمقمه آب

20- جعبه كمكهاي اوليه

21- طناب انفرادي و كارابين

22- قطب نما

23- سوت

24- خميردندان و مسواك

25- صابون

26- وسايل دوخت و دوز

27- حوله كوچك

28- كارت شناسايي

39- كبريت و فندك

30- چند برگ روزنامه

31- بشقاب ، قاشق ، ليوان ، چاقو ، دربازكن كنسرو

32- باتوم (چوب دست اسكي)

33- دستمال كاغذي

34- دفترچه يادداشت و مداد

35- كلنگ كوهنوردي

ب- وسايل گروهي

1- چادر كوهنوردي باپوش دوم (روكش)

2- ارتفاع سنج

3- ظروف غذا

4- چراغ خوراك پزي (بنزيني ، گازي) باكپسول اضافه

5- چراغ روشنايي (گازي) فانوس شمعي

6- كتري ، قوري

7- شمع

8- نقشه ، كروكي ، گزارش برنامه

9- سفره

10- بيلچه

11- وسايل پاك كننده (اسكاچ-مايع ظرفشويي)

12- فلاسك چاي

13- مجوز برنامه

حركت واجراي برنامه

درابتداي كار مهمترين مسئله دركوهستان حفظ نيرو و ذخيره انرژي موجود دربدن است . شما كوهنوردان بايد انرژي خودرا به سه قسمت انرژي صعود ، انرژي فرود و انرژي ذخيره تقسيم كنيد و در هنگام حركت گامي ثابت و يكنواخت را برگزينيد ؛ به طوري كه بتوانيد ساعتها آن را حفظ كنيد بدون آنكه توقفي داشته باشد يا بدنتان عرق كند . درسربالايي ها از تند رفتن خودداري كنيد و در شيب هاي تند در موقع بالا رفتن و حتي پايين آمدن با قدمهاي كوتاه و به صورت مارپيچ (زيگزاك) حركت كنيد . (توضيح اينكه اين روش زيگزاك فقط براي صعود و فرود در مكان هايي مناسب است كه برف زياد ندارد ؛ برفي كه خطر ريزش بهمن نداشته باشد . )

در موقع حركت متناسب با شيب مسير قدم برداريد تا دچار كشيدگي عضلات پا نشويد و نيز تعادل بدن شما به هم نخورد و فشار به ريه و قلب هم كمتر شود . طول قدمها متناسب با زياد شدن شيب و سختي مسير بايد كوتاهتر باشد و با فاصله نزديكتر به زمين برداشته شود . دربعضي ازشيبها كه به علت لغزندگي يا سطح اتكاي كمتر امكان گذاشتن تمام پا وجود ندارد ، مي توان با پنجه يا كنار پا صعود كرد . درشيبهايي كه امكان گذاشتن تمامي كف كفش به روي زمين وجوددارد ، پايتان را كاملا تخت بگذاريد ؛ چرا كه باوجود كوله سنگين ، عضلات پا را خسته مي كند . درموقع حركت لباس زياد نپوشيد زيرا گرماي زياد كارايي و قدرت بدن را كاهش مي دهد . هميشه حدود سه الي چهار مترجلوي پايتان را زير نظر داشته باشيد تا پايتان به طور خودكار جاي مناسب را پيدا كند .

تنفس دركوهستان

با تنفس صحيح ديرتر خسته مي شويد و نيروي بيشتري را از طريق سوخت و ساخت مواد غذايي دربدن ذخيره مي كنيم . بايد عميق و آرام نفس بكشيد و عمل دم را از راه بيني انجام دهيد ؛ زيرا تنفس از راه دهان باعث تشنگي و خشكي گلو و در هنگام سردي هوا باعث سرماخوردگي و چرك كردن لوزه ها مي شود . با زياد شدن شيب و ارتفاع ، با يك قدم عمل دم و با قدم ديگر عمل بازدم را انجام دهيد و توجه داشته باشيد كه تعداد ضربان قلب شما در دقيقه بيش از حد بالا نرود هنگام حركت به خصوص در فعاليتهاي شديد با داشتن كوله سنگين بدن ما عرق مي كند ؛ بنابراين به محض توقف در محلي كه از وزش باد و بوران محفوظ است ، با پوشيدن لباس هاي گرم از به هدر رفتن گرماي بدن خود جلوگيري كنيد .

مدت استراحت هاي موقت نبايد بيش از 10 الي 15 دقيقه به طول انجامد ؛ چرا كه بدن كوهنورد كم كم سرد مي شود و حالت خشكي پيدا مي كند . اين امر حركت مجدد را با مشكلاتي رو به رو مي سازد . در هر استراحت از مواد شيريني مانند : انجير خشك ـ شكلات ـ خرما و... استفاده كنيد و در هواي سرد مواد ويتامين دار تازه مانند پرتقال و ليموترش نيزبه همراه داشته باشيد . صعود كنندگان خوب نه تنها با كمترين قوا تلاش مي كنند بلكه در بسياري از اوقات براي بازيافت نيروي صرف شده متوقف مي شوند و يا مكث مي كنند . اين مكث ها ممكن است بسيار كوتاه و حتي ناديدني باشد . با استراحت و به دست آوردن انرژي ، ناممكن ها ممكن مي شود .

هميشه با احتياط كامل حركت كنيد ؛ هيچ وقت سنگي رابه پاين نغلتانيد ؛ چرا كه اين امر ممكن است باعث ريزش سنگهاي ديگري شود و جان ديگر كوهنوردان را به خطر اندازد . با فريادهاي بلند آرامش كوه و حيوانات منطقه را برهم نزنيد . در موقع پايين آمدن از كوه ندويد ؛ زيرا اين امر به زانوها صدمه مي زند . از پريدن خودداري كنيد ؛ چراكه ممكن است سقوطي را در پيش داشته باشيد . قبل از دير شدن و تاريكي هوا و همچنين قبل از احتمال طوفان و كولاك ارتفاع خود را كم كنيد و براي زود رسيدن خود را درگير مسيرها و راههاي ناشناخته كه غالبا" به پرتگاه ختم مي شوند ،نكنيد .

از آنجا كه علاقه مندان به ورزش كوهنوردي روز به روز در حال افزايش هستند و نيز جامعه كوهنوردي ما به دليل عدم آشنايي تازه واردها با اين ورزش همواره شاهد حوادث دردناكي بوده است . اين ورزش مفرح و دل انگيز در همه فصول شما را با جاذبه هاي فريبنده طبيعت رو به رو مي سازد ، در بهاران با گلها و آبشارهاي زيبا در تابستان با هواي دل انگيز و در پاييز با رنگ هاي زيبا و در زمستان با قله ها ودامنه هاي سفيد ومسحور كننده ودرخشش قنديلها. از طرفي علاوه بر اين زيباييها ، ورزش كوهنوردي خطراتي چون طغيان رودهاي بهاري ، بهمن ، برف و سرمازدگي زمستان و نيزسقوط دارد . كوهنوردي براي كساني كه بدون داشتن تجهيزات كافي و تمرين و آمادگي جسماني و تجربه كافي پا در اين عرصه مي گذارد ، به استقبال خطر رفتن است . پس با مطالعه و تجربه نحوه زندگي در كوهستان را بياموزيم تا ديگر شاهد حوادث ناگوار در كوهستانها نباشيم .

كوهنوردي رااز كجا شروع كنيم؟

اگر ورزش كوهنوردي را تازه شروع كرده ايد ، ابتداي كار ممكن است مسائل و مشكلاتي براي شما به وجود آيد . با پيدا كردن يك همراه با تجربه يا دوستي كه از هر نظر با شما هماهنگي دارد كــار تا حدي آسانتر مي شود . بايد بدانيد كه يك فرد كاركشته و شايسته مي تواند كمكها وراهنمايي هاي زيادي به شما بكند . اگر تازه كار هستيد ، بهتراست از اوايل خرداد تا اواخر مهر را براي كوهنوردي انتخاب كنيد ؛ چون درفصول ديگر - به خصوص زمستان - خطراتي از قبيل بهمن ، سرمازدگي ، سر خوردن ، كولاك و طوفان و گم شدن در مه و غيره پيش آيد ؛ بنابراين داشتن تجربيات نظري وعملي براي چنين فصلي ضرورت دارد .

در ابتداي كار با آماده كردن وسايل اساسي كوهنوردي مي توانيد روزهاي تعطيل به كوه هاي كم ارتفاع اطراف شهرستان برويد و چند ساعتي را با راه پيمايي در راههاي مالرو و دره ها و تپه ها بگذرانيد پس ازآشنايي با فنون راهپيمايي و كوه پيمايي بهتر است به اتفاق يك كوهنورد ورزيده و با تجربه به صعودهايي به ارتفاع دو تا سه هزار متري را بيشتر دست بزنيد ؛ به عنوان مثال به بلندترين قله كوه هاي اطراف شهر خود صعود كنيد و در مسير خود تجربه ها بيندوزيد . براي كوهنورد شدن لازم نيست در ابتداي كار به قله دماوند صعود كنيد ، بلكه قبلا" تحت آموزش هاي لازم تجربيات مربوط به راهپيمايي وكوهنوردي را كسب كنيد و به اين ترتيب ، پايه كوهنوردي خودرا تقويت نماييد . اكنون مي توانيد با مراجعه به گروهها يا هيات هاي كوهنوردي استان محل زندگي ، كوهنوردي فني راشروع كنيد و در كنار آموزشهاي كوهنوردي ، دوره هاي سنگ نوردي و آموزش يخ و برف و استفاده از طناب و كلنگ و ابزار و ديگر علوم كوهنوردي از قبيل بهمن شناسي، هواشناسي ، تغذيه ، امداد و نجات و ... را ازمربيان با تجربه بياموزيد . هرگزتنها به كوه نرويد ؛ حتي يك كوهنورد با تجربه هم ممكن است به دليل پيچ خوردن مچ پايش نتواند حركت كند و اگر همراه نداشته باشد ، ممكن است جان خود را ازدست بدهد . كوهنوردي ورزشي است گروهي و درهيچ رشته اي از اين ورزش تكروي جايي ندارد . بهترين تعداد براي يك گروه كوهنوردي سه تا چهار نفراست .

طرح يك برنامه كوهنوردي

قبل از اجراي يك برنامه كوهنوردي ـ اعم از يك روزه يا چندروزه ـ بايد هدف و مقصد خود را نسبت به مسافتي كه درطول روز مي پيماييد و روشنايي هوا ، شرايط جوي و مكاني و تجربه و نيروي اعضاي تيم تنظيم كنيد . با توجه به توان و تجربه و امكانات همراهان و مسائلي چون وقت ، امكانات مالي ، وسايل مورد نياز و توجه دقيق به روحيه آنها برنامه خود  را طرح ريزي نماييد . در صورت امكان فردي آگاه را كه اطلاعات كاملي در باره منطقه دارد ، همراه ببريد و در غير اينصورت ، اطلاعات منطقه اي را از كساني كه قبلا"به منطقه رفته اند ، جويا شويد .

اطلاعات مقدماتي شما در باره منطقه مورد صعود ميتواند شامل مسائل زير باشد:

نام و ارتفاع قله مورد نظر و موقعيت جغرافيايي آن كه در چه رشته كوهي واقع شده است و از جهات چهارگانه با چه رشته كوههاي ديگري ارتباط دارد ؛ راه هاي رسيدن به مبدا صعود ، محل و ساعت حركت وسيله نقليه عمومي و نام آبادي هاي مسير تا مبدا ، فاصله بين آبادي ها به كيلومتر ، چگونگي راه هاي آسفالته ، خاكي(شوسه روـ جيپ رو) و مالروي رسيدن به قله ، مسيرهاي زمستاني و تابستاني ، عوارض طبيعي يا مصنوعي موجود در مسير صعود براي راهنمايي مسير مانند چشمه ، تك درخت ، ديواره ، برج سنگي ، دكل برق ، باران سنج و ... .

اطلاع از محل و ارتفاع جانپناه ها يا پناهگاه هاي مسير ، محل هاي مناسب براي چادرزدن ، اطلاع از چشمه هاي آب و در صورت فني بودن قسمتي از مسير ، داشتن وسايل فني مورد نياز ، اطلاع از آب و هواي منطقه و مسافت و زمان بين دهكده تا قله و جان پناه . قبل از حركت و اجراي برنامه و رفتن به منطقه ، دوستان كوهنورد و خانواده خود را درجريان صعودتان قرار دهيد و آدرس منطقه موردنظر و روستاي مبدا صعود را روي كاغذ بنويسيد تادر صورت لزوم ، اطلاع كافي دراختيار نجات دهنده گان شما باشد .